“Ond dyma i chi ryfeddod, y syndod mwyaf oll:
bod hanes ein trychineb hyd heddiw dal ar goll.
Hanes ein anghyfiawnder ynghudd dan angof du.
Ceir cyfrol i bob camwedd – heblaw ein camwedd ni.”
Mae’r opera Gresffordd, I’r Goleuni ‘Nawr, a enwebwyd am Wobr Academi Ivors, yn adroddiad dramatig o Drychineb Mwyngloddio Gresffordd – un o drychinebau mwyngloddio gwaethaf yn hanes y DU.
Wedi’i gomisiynu yn 2024 i nodi 90 mlynedd ers Trychineb Glofa Gresford a chymerodd bywydau 266 o bobl, pwrpas yr Opera yw gwarantu na fydd stori Gresford byth yn cael ei hanghofio. Yn 1934, dinistriodd y ffrwydrad gymuned leol Gresford a gadawodd greithiau emosiynol a chorfforol ar ardal gyfagos Wrecsam am genedlaethau.
Mae’r themâu a archwiliwyd yn yr opera yn atseinio cymaint nawr ag yr oeddent adeg y trychineb. Mae teimladau o anobaith, colled ac anghyfiawnder yn esblygu i deimladau o wydnwch, hyder, ac yn olaf adfywiad, rhinweddau y gellir eu gweld ym mhobl Wrecsam a chyn gymunedau glofaol ledled y DU.
Comisiynwyd Gresffordd, I’r Goleuni ‘Nawr gan NEW Sinfonia a Gŵyl Gerdd Ryngwladol Gogledd Cymru. Cynhaliwyd y perfformiadau cyntaf yng Nghadeirlan Llanelwy ac Eglwys San Silyn, Wrecsam ym mis Medi 2024 i goffáu 90 mlynedd ers Trychineb Mwyngloddio Gresffordd. Mae’r cyfansoddiad a’r libreto wedi’u henwebu am Wobr Glasurol Academi Ivors am y Cyfansoddiad Cymuned a Chyfranogiad Gorau.
Mae’r adfywiad hwn o’r cynhyrchiad wedi’i ariannu gan Gyngor Celfyddydau Cymru, Cronfa Ffyniant a Rennir y DU, ac Ymddiriedolaeth Elusennol Colwinston.
Cyfansoddwr – Jon Guy
Libretydd – Grahame Davies
Cyfarwyddwr – Ruth Evans
Cyfarwyddwr Cerdd – Robert Guy
