Wedi’i osod yng nghyd-destun Gwrthryfel Casnewydd 1839, mae Pianoforte yn dod â stori Mary Frost yn fyw, menyw sydd wrth galon un o’r gwrthryfeloedd mwyaf arwyddocaol a diffiniol yn hanes democrataidd Prydain.
Tra bod ei gŵr, John Frost, yn arwain miloedd o bobl sy’n gweithio yn mynnu’r hawl i bleidleisio a chynrychiolaeth deg, cafodd Mary, fel llawer o fenywod y cyfnod, ei gyrru i’r cysgodion. Eto, fel y mae Pianoforte yn datgelu’n fyw, roedd dewrder, tosturi, a phenderfyniad tawel Mary yn ganolog i ysbryd mudiad y Siartwyr. Er bod hanes yn aml wedi canolbwyntio ar yr arweinwyr gwrywaidd, menywod fel Mary Frost oedd asgwrn cefn emosiynol ac ymarferol y mudiad, gan drefnu, cynorthwyo a chynnal yr achos mewn ffyrdd anweledig di-ri.
“Mae stori Mary Frost yn un o wydnwch, cyfiawnder a chariad,” meddai’r dramodydd Adele Cordner. “Roedd hi’n byw trwy gynnwrf gwleidyddol enfawr ac aberth personol, ac eto, mae hanes wedi dileu ei henw hi. Y ddrama hon yw ein ffordd o adfer ei llais ac anrhydeddu’r menywod niferus a wnaeth ysgogi newid y tu ôl i ddrysau caeedig.
“Ymhlith pethau eraill, roedd rhaid i Mary werthu ei phiano i godi arian ar gyfer cronfa amddiffyn John. Fe wnaeth hyn ein hysbrydoli ni i alw’r ddrama yn Pianoforte fel teyrnged i’w chryfder tawel.”
Mae’r cyfarwyddwr, Clare Drewett, yn disgrifio’r ddrama fel “yn clecian â ffraethineb, tensiwn a dilysrwydd.
“Mae Pianoforte yn cwmpasu llawenydd a thorcalon Mary gyda dyfnder emosiynol a chywirdeb hanesyddol,” meddai Clare. “Mae’r ddrama yn olrhain ei thaith o wraig a mam ymroddedig i fenyw dawel radical y mae ei chred mewn tegwch a chydraddoldeb yn adlewyrchu delfrydau Siartiaeth, brwydr dros ddemocratiaeth sy’n parhau i fod yn hynod berthnasol heddiw.”
Mae cerddoriaeth wreiddiol wedi’i chyfansoddi gan Helen Woods yn tanlinellu eiliadau o obaith, galar a buddugoliaeth, gan blethu cerddoriaeth a drama gyda’i gilydd i greu profiad theatrig hynod deimladwy.
Mae Pianoforte gan Gwmni Theatr Her Story nid yn unig yn dathlu treftadaeth radical falch Casnewydd, ond hefyd yn ailgychwyn sgwrs am y frwydr barhaus dros gydraddoldeb a chyfiawnder.
